Ο Ναός της Αφαίας στην Αίγινα

Ο ναός της Αφαίας απέχει 12 χιλιόμετρα από την πόλη της Αίγινας, στο δρόμο για την Αγία Μαρίνα. Αποτελεί τον καλύτερα διατηρημένο σήμερα στην Ελλάδα αρχαϊκό ναό και θεωρείται ως η κορυφαία δημιουργία της αρχαϊκής αρχιτεκτονικής.

Γενικές πληροφορίες

Γύρω στα 500 περίπου π.Χ., πάνω στα ερείπια παλιότερου ναού που καταστράφηκε από πυρκαγιά, χτίστηκε ο ναός της Αφαίας, που βρίσκεται στην βορειοανατολική πλευρά της Αίγινας. Οι πληροφορίες που έχουμε για τα ναό είναι ελάχιστες. Δε γνωρίζουμε ούτε τους αρχιτέκτονες, ούτε ποιος επιμελήθηκε τη γλυπτή διακόσμηση, ούτε ακόμη πόσα χρόνια χρειάστηκαν για την αποπεράτωσή του.

Η θεότητα του ιστορικού ιερού προσδιορίστηκε πρώτη φορά από μια θαυμάσια αρχαϊκή επιγραφή (περ. 550 π.Χ.) που βρέθηκε το 1901 και βρίσκεται τώρα στο μουσείο της Αίγινας: «Όταν ήταν ιερέας ο Θεοίτας, έγινε ο ναός (οίκος) για την Αφαία, και προστέθηκαν ο βωμός και το ελεφαντοστέινο άγαλμα, και ολοκληρώθηκε ο θρόνος» (Guarducci, Epigraphica 46 [1984]).

Το όνομα της Αφαίας, μιας ελάχιστα γνωστής θεάς, πιθανόν προέρχεται από το ρήμα φαίνω, δηλ. εμφανίζομαι. Συγγραφείς της ρωμαϊκής εποχής την ταύτισαν με την κρητική θεά Βριτόμαρτι ή Δίκτυννα, η οποία, σύμφωνα με το μύθο, ήταν κόρη του Δία και της Κάρμης. Η Βριτόμαρτις ή Κάρμη ήταν μια παρθένος κυνηγός που βρήκε καταφύγιο στην Αίγινα όταν την καταδίωκε ο Μίνωας. Αν και μεταγενέστερος, ο μύθος αυτός ταιριάζει θαυμάσια με τις επαφές που είχαν οι κάτοικοι του νησιού την προϊστορική περίοδο με τους Μινωίτες.

Πρότυπο της Αφαίας ήταν η Αστάρτη της Γάζας (επιρροή λόγω αποικισμού Συροπαλαιστιανιακών παραλίων από Κρήτες, απ’ το 3.100 π.Χ.). Στην ολυμπιακή θρησκεία, επειδή καλύπτεται από την αντίστοιχη Άρτεμη, υποβιβάστηκε σε ηρωίδα. Εξάλλου η Άρτεμις αποκτά ως λατρευτικά τα ονόματα: Αφαία, Λαφρία, Βριτόμαρη, Δίκτυννα.

Ιστορία

Ο νέος ναός, που καλύπτει τον προκάτοχό του, διευρύνθηκε και αναδιοργανώθηκε με νέο πρόπυλο. Το οικοδομικό πρόγραμμα πιθανόν ξεκίνησε περίπου το 510 π.Χ., αν και η κεραμεική στην επίχωση του αναλήμματος υποδηλώνει ότι οι εργασίες συνεχίζονταν μέχρι και τη δεκαετία 490-480 π.Χ.

Έχουν βρεθεί μέλη από τέσσερα σύνολα αετωματικών συνθέσεων, εκ των οποίων τα δύο εκτίθενται σήμερα στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου (αρπάχτηκαν το 1811 από τον Άγγλο Cockerell και τον Γερμανό von Hallerstein κι αργότερα πουλήθηκαν στο Λουδοβίκο Α΄ της Βαυαρίας). Φαίνεται ότι το πρώτο ζευγάρι αφαιρέθηκε, εκτέθηκε στον περίβολο και αντικαταστάθηκε σε διαφορετικές χρονιές από συνθέσεις με νέο θέμα, τους δύο Τρωικούς Πολέμους (στις δύο όψεις), που τόνιζαν τα ένδοξα κατορθώματα των απογόνων του Αιακού, ηρώων που κατάγονταν από την Αίγινα. Με βάση τις σύγχρονες ερμηνείες για αυτή την πολυδάπανη εργασία, τα νέα γλυπτά αναφέρονται στην ήττα της Αθήνας από την Αίγινα (πιθανόν το 495 π.Χ.) ή ακόμα και στη συμβολή της Αίγινας στην ήττα των Περσών στη Σαλαμίνα (480 π.Χ.). Μια απογραφή της σκευής του ναού που είναι χαραγμένη σε αθηναϊκή διάλεκτο δείχνει ότι Αθηναίοι κληρούχοι συνέχισαν τη λατρεία (IG 4.39) η οποία παράκμασε τελικά τον 1ο αι. π.Χ.

Οι μετόπες του ναού λείπουν και ίσως λαφυραγωγήθηκαν κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Η ύπαρξη του ναού σημειώνεται από τον Παυσανία, το 2ο αι. μ.Χ. Γύρω στο 3ο αι. μ.Χ. αφαιρέθηκαν οι μεταλλικοί σύνδεσμοι που συγκρατούσαν τα αρχιτεκτονικά μέλη του ναού κι έτσι κάποια τμήματά του κατέρρευσαν.

Σχεδιαστική απεικόνιση του Ναού

Κατασκευαστική περιγραφή

Ο ναός είναι δωρικού ρυθμού, περίπτερος, με πρόναο, σηκό και οπισθόδομο. Στη στενή πλευρά έχει 6 κίονες, ενώ στη μακριά 12. Οι κίονες είναι μονολιθικοί, δηλαδή ολόκληρος ο κίονας αποτελείται από ένα ενιαίο κομμάτι μαρμάρου, ενώ οι ραβδώσεις του κάθε ενός είναι 16 αντί 20 που ήταν το σύνηθες.

Οι διαστάσεις του ναού στο στυλοβάτη είναι 13,77Χ28,81 και είναι κατασκευασμένος από τοπικό πωρόλιθο. Για την πρόσβαση στο ναό κατασκευάστηκε κεκλιμένο επίπεδο (αναβάθρα, ράμπα) στην ανατολική πλευρά, που κατέληγε στο ύψος του δεύτερου αναβαθμού (σκαλοπατιού) της κρηπίδας. Με τη λύση αυτή φαινόταν να διαγράφεται στην πρόσοψη του κτηρίου ολόκληρος ο τρίτος αναβαθμός.

Στο εσωτερικό του ναού, στο σηκό, ο οποίος χωρίζεται σε τρία κλίτη, φυλασσόταν το χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς, για την προστασία του οποίου προστέθηκαν κιγκλιδώματα τόσο στο ναό όσο και στον οπισθόδομο.

Στον περίβολο, τώρα, του ναού, στα ανατολικά της πύλης, υπάρχει ένα συγκρότημα λουτρών που χρονολογείται στον 3ο π.Χ. αιώνα. Ένα τμήμα του προγενέστερου περιβόλου είναι ορατό σε μια τριγωνική τομή στη βόρεια πλευρά του ναού. Ο ακατέργαστος κυκλικός τοίχος που προεξέχει κάτω από τη δυτική πλευρά ανήκει στη φάση ανέγερσης του ναού, και τάφηκε μόλις ολοκληρώθηκε.

Ο ναός της Αφαίας υπήρξε πρωτοποριακό αρχιτεκτονικό δημιούργημα για την εποχή του και πιστεύεται ότι αποτέλεσε το ναό-πρότυπο για τους αρχιτέκτονες του Παρθενώνα, Ικτίνο και Καλλικράτη.

Δυτικό αέτωμα Ναού Αφαίας

(Γλυπτοθήκη του Μονάχου)

Οπωσδήποτε αξίζει μια επίσκεψη στο ναό της Αφαίας στην Αίγινα, που είναι προτιμότερο να προγραμματιστεί πρωί, ώστε να δείτε και το μουσείο του χώρου που ανοίγει καθορισμένες πρωινές ώρες.

Μπορείτε όμως επίσης να επισκεφθείτε και τον αρχαιολογικό χώρο της Κολώνας, έναν οικισμό με συνεχή κατοίκηση από τα προϊστορικά κιόλας χρόνια, που μαζί με την Αφαία αποτελούν τους δύο κυριώτερους αρχαιολογικούς προορισμούς του όμορφου αυτού νησιού του Σαρωνικού.

OΛΥΜΠΙΑ: Αναδάσωση - εξπρές

Τα έργα ανασύστασης του τοπίου στην Αρχαία Ολυμπία επιθεώρησε ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κ. Κιλτίδης, ο οποίος δήλωσε ότι το σχετικό πρόγραμμα ολοκληρώθηκε.

Οπως ανακοινώθηκε, στην περιοχή του Κρόνιου λόφου εκτελέστηκαν τα απαραίτητα αντιδιαβρωτικά - αντιπλημμυρικά έργα, στα οποία χρησιμοποιήθηκαν 115.000 κορμοδέματα, αντίστοιχος αριθμός κλαδοπλεγμάτων και ξυλοφραγμάτων και φυτεύθηκαν 38.000 δενδρύλλια.

Αλλα 6.000 δενδρύλλια φυτεύθηκαν στη βόρεια είσοδο της Αρχαίας Ολυμπίας.

Ελαφρύ "λίφτινγκ" στις Μυκήνες

Μέχρι το τέλος του έτους οι Μυκήνες θα αποκτήσουν (επιτέλους) σύστημα ύδρευσης και πυρασφάλειας, θα φωτιστούν τα Κυκλώπεια Τείχη ενώ, μία νέα διαδρομή θα οδηγεί τους επισκέπτες από την Πύλη των Λεόντων στον θησαυρό του Ατρέως.

Νέα διαδρομή σχεδιάζεται στις Μυκήνες. Θα οδηγεί τους επισκέπτες από την Πύλη των Λεόντων (φωτογρ.) στο θησαυρό του Ατρέως

Σε εκκρεμότητα παραμένει ακόμη η εγκεκριμένη μελέτη για την αντικατάσταση του στεγάστρου της Νότιας Οικίας που δεν είναι επισκέψιμη εδώ και πολλά χρόνια παρά μόνο σε αρχαιολόγους και ερευνητές. Το υπάρχον στέγαστρο, κατασκευασμένο προ 30ετίας, έχει πλέον πεπαλαιωθεί και είναι μισοκατεστραμμένο.

Ξεχωριστά, με μελέτη που θα έρθει στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, θα αντιμετωπιστεί η αποκατάσταση της τοιχοποιίας της οικίας Κιόνων και του Εργαστηρίου των Καλλιτεχνών. Οσο για τις εργασίες στερέωσης των τειχών, αν και υπάρχουν μετατοπίσεις, δεν είναι ανησυχητικές. Ετσι, θα γίνει πρώτα πλήρης αποτύπωση και μετά θα αποφασιστούν οι επεμβάσεις.

Το ΚΑΣ πάντως προχθές αποφάσισε την κατάχωση τριών λακκοειδών τάφων του 1600 π.Χ. από τον ταφικό κύκλο Β', καθώς το μνημείο στο σύνολό του έχει με τα χρόνια απαξιωθεί ως ταφικός χώρος και μοιάζει περισσότερο με «τυχαίο όρυγμα». Με την κατάχωση θα γίνει πιο κατανοητή η μορφή τους στους επισκέπτες: η κατασκευή εκμαγείου σε συνδυασμό με τη βοήθεια επεξηγηματικής πινακίδας θα έχει αποτέλεσμα την καλύτερη προσέγγιση του μνημείου. Θα φανεί πώς ήταν διαμορφωμένο στην επιφάνεια του εδάφους. Πάνω στον ένα από τους τάφους θα τοποθετηθεί εκμαγείο μιας εγχάρακτης στήλης.

Η προστασία και ανάδειξη των μνημείων του αρχαιολογικού χώρου των Μυκηνών έχει αρχίσει από το 1999 με συνολικό προϋπολογισμό 6 εκ. ευρώ. Εχουν ήδη εκτελεσθεί σημαντικά έργα, όπως η στερέωση και ανάδειξη του θολωτού τάφου του Αιγίσθου, των τάφων του ταφικού κύκλου Β' - που τώρα θα καταχωθούν, του ανακτόρου, του θολωτού τάφου των Λεόντων και άλλων μυκηναϊκών κτιρίων, όπως και η διαμόρφωση πρόσβασης στην ακρόπολη και στο Μυκηναϊκό ανάκτορο, έργο που αποτέλεσε αντικείμενο αντιπαραθέσεων μεταξύ των μελών της παλιάς Επιστημονικής Επιτροπής Μυκηνών και του ανασκαφέα, Σπ. Ιακωβίδη. Εκτοτε, παρατηρήθηκε μία ανάσχεση κάθε δραστηριότητας, παρ' όλο που και μελέτες υπάρχουν και εγκεκριμένες είναι κάποιες από το ΚΑΣ, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να απενταχθούν από το Γ' ΚΠΣ που λήγει στο τέλος του 2008...

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 13/03/2008

Εντυπωσιακά μακεδονικά ευρήματα τρεις αιώνες πριν τον Αλέξανδρο!

Στρατοκράτες Μακεδόνες περίλαμπρα θαμμένοι

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Του ΣΑΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ

Περίλαμπρα χρυσά κτερίσματα σε τάφους στρατιωτών και γυναικών βρέθηκαν στο νεκροταφείο του Αρχοντικού Πέλλας. Πιστοποιούν ότι η πρώιμη επέκταση των Μακεδόνων (μετά το 650 π.Χ.) οφείλεται στη στρατιωτική οργάνωση της μακεδονικής κοινωνίας και στον πυρήνα του εθνικού στρατού -«της εταιρικής ίππου, της οπλιτικής φάλαγγας και του ψιλού πεζικού»- δύο αιώνες πριν από τον Φίλιππο Β' και τον Μ. Αλέξανδρο.

Αυτό υπογραμμίζουν οι αρχαιολόγοι της ΙΖ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Πέλλας, Αναστασία και Παύλος Χρυστοστόμου, που διεξάγουν ανασκαφές στο νεκροταφείο του Αρχοντικού. Την περίοδο 2000-07 βρέθηκαν 872 ταφές: 227 (26%) της εποχής του σιδήρου, 409 (46%) των αρχαϊκών χρόνων, 229 (26%) των κλασικών και των πρώιμων ελληνιστικών χρόνων και 7 (1%) αδιάγνωστες. Η αναλογία των ταφών και το είδος των ευρημάτων υποδηλώνουν τη δημογραφική και την οικονομική ακμή του Αρχοντικού κυρίως κατά τα αρχαϊκά χρόνια.

Τα πλούσια κτερίσματα προέρχονται από διάφορες πόλεις της ηπειρωτικής και της νησιωτικής χώρας. Στις γυναικείες ταφές, την κεφαλή κοσμούν χρυσά διαδήματα, αλλά και υφασμάτινα ή δερμάτινα με χρυσούς ρόδακες. Τρεις γυναίκες φορούσαν χρυσό προσωπείο. Η έκτυπη διακόσμηση απέδιδε τα μάτια με τετράκτινο αστέρι-ήλιο και ομφαλίσκους στα ενδιάμεσα διαστήματα. Στην περιοχή του στόματος υπήρχε ρομβόσχημο επιστόμιο με έκτυπο κόσμημα ιωνικού κυματίου στις γωνίες, αντωπά αιλουροειδή ζώα στο μέσο, και δελφίνια πάνω και κάτω.

Τα γήινα και τα θαλάσσια ζώα, τα φυτικά και γεωμετρικά μοτίβα, καθώς και τα αστρικά σύμβολα εκφράζουν θρησκευτικές και εσχατολογικές αντιλήψεις. Η ισχυρή πίστη για τη μεταθανάτια ζωή και την αναγέννηση βρίσκεται πίσω από την ταφική χρήση χρυσών προσωπείων, στεμμάτων, διαδημάτων, «εποφθαλμίων», επιστομίων, χειροκτίων και άλλων ελασμάτων. Στις ανδρικές ταφές κυριαρχεί πλούσια σιδηροφορία. Οι διαφοροποιήσεις στον αριθμό των όπλων και των υπόλοιπων κτερισμάτων κατατάσσουν τις ένοπλες ταφές σε τέσσερις κατηγορίες:

- Στην πρώτη εντάσσονται πολεμιστές με λόγχες και μαχαίρια, που κτερίζονται επιπλέον με πήλινα αγγεία.

- Στη δεύτερη προστίθενται ξίφος, πήλινα αγγεία, λιγοστά πήλινα ειδώλια και χάλκινα αγγεία και σπανιότερα κοσμήματα, συνήθως περόνες χάλκινες ή σιδερένιες, καθώς και χρυσά επιστόμια.

- Στην τρίτη υπάρχει αυξημένη ποσοτική παρουσία κτερισμάτων κάθε κατηγορίας και ο πολεμιστής συνοδεύεται με κράνος. Ξεχωρίζει για τον ιδιαίτερο πλούτο του ένας πολεμιστής, ενώ τρεις άλλοι φορούσαν στην κεφαλή χρυσό στέμμα. Μερικοί έφεραν χρυσά «εποφθάλμια», ενώ όλοι έφεραν χρυσό επιστόμιο.

- Οι ανδρικές ταφές της τέταρτης κατηγορίας, που συνοδεύονται με πλήρη αμυντικό και επιθετικό εξοπλισμό (ασπίδα, κράνος, ξίφος ή ξίφη, αιχμές δοράτων και μαχαίρια) είναι οκτώ. Πέντε πολεμιστές συνοδεύονταν με χρυσό προσωπείο και χάλκινη αργείτικη ασπίδα, ενώ δύο άλλοι με χάλκινη ασπίδα του τύπου του «καρδιοφύλακος».

Ξεχωρίζει ένας πολεμιστής για την καλή διατήρηση ιδίως της αργείτικης ασπίδας και του χάλκινου κράνους, διακοσμημένου με χρυσές ταινίες και ρόδακες. Τον οπλισμό του συμπλήρωναν σιδερένιες αιχμές δοράτων, μαχαιρίδια και δύο ξίφη διακοσμημένα με χρυσά ελάσματα. Με χρυσά ελάσματα, ταινίες και ρόδακες ήταν ποικιλμένα ο δερμάτινος θώρακας, τα ενδύματα και τα υποδήματά του. Ενας πολεμιστής έφερε κοσμήματα, χρυσό προσωπείο και κράνος «ιλλυροκορινθιακού» τύπου, με χρυσά ελάσματα. Τον ίδιο τύπο κράνους φορούσαν και άλλοι πολεμιστές. Τα ιδιόμορφα αυτά κράνη με χρυσή αλλά και εγχάρακτη διακόσμηση αποτελούν παραγωγές του βασιλικού εργαστηρίου.

Πηγή: Εφ. Ελευθεροτυπία, 6/3/2008

Ποια ελληνικά μιλούσαν οι αρχαίοι Μακεδόνες

Τα ευρήματα των τελευταίων 10ετιών δίνουν σαφή και κατηγορηματική απάντηση για την απάντηση για την ελληνικότητα της γλώσσας τους.

Κατά την αρχαιότητα ουδέποτε αμφισβητήθηκε η ελληνικότητα της Μακεδονίας. Οι αρχαίοι συγγραφείς συνδέουν γενεαλογικά τους Μακεδόνες με τους Δωριείς ή τους Αιολείς, δηλαδή άλλες ελληνικές φυλές νοτιότερα. Η ελληνικότητα των αρχαίων Μακεδόνων προκύπτει από τις ιστορικές πηγές, τα γλωσσολογικά δεδομένα και επιβεβαιώνεται με τα πιο πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα. Ολα αποδεικνύουν τη σύνδεση του μακεδονικού χώρου με τον ελλαδικό ήδη από τη μυκηναϊκή εποχή. Οι εγκυρότεροι Ελληνες και ξένοι μελετητές τεκμηριώνουν το γεγονός και δεν αφήνουν περιθώρια για σοβαρές αμφισβητήσεις.

Κατά την αρχαιότητα, όπως δεν αμφισβητούνταν η ελληνικότητα των Μακεδόνων, έτσι δεν υπήρχε αμφισβήτηση και για το ελληνόφωνο των κατοίκων της.

Διαφωνίες για το θέμα διατυπώθηκαν για πολλούς λόγους, επιστημονικούς και μη, σε πολύ νεότερες εποχές. Από τον 19ο αιώνα ορισμένοι ερευνητές, υπερτονίζοντας υπαρκτά ζητήματα και παραβλέποντας την πληθώρα των στοιχείων περί ελληνικότητας του φύλου και της γλώσσας των Μακεδόνων, ανέπτυξαν διάφορες υποθέσεις. Υποστηρίχτηκε ότι πρόκειται:
- Για μια γλώσσα μεικτή με βάση την ελληνική και επιδράσεις θρακο-ιλλυρικές. Είτε και αντιστρόφως, δηλαδή, για θρακο-ιλλυρική με ελληνικές επιδράσεις,
- Για ιδιαίτερη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, που ήταν διαφορετική, όμως, από τις σύγχρονες ελληνικές διαλέκτους.

Τη επιστημονική διαφωνία συντηρούσε, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, η απουσία γραπτών μακεδονικών πηγών. Οι γνωστές μακεδονικές επιγραφές, χρονολογημένες από τις αρχές του 4ου π.Χ. αιώνα, ήταν γραμμένες στην Αττική Κοινή, η οποία είχε εξαπλωθεί.

Μέχρι τότε οι σχετικές συζητήσεις-επιστημονικές ή πολιτικο-ιστορικές- στηρίζονταν στις 150 περίπου «γλώσσες» (διαλεκτικές λέξεις), που παρέδωσαν αρχαίοι συγγραφείς και λεξικογράφοι ως μακεδονικές. Οπως, επίσης, στον μεγάλο αριθμό μακεδονικών ονομάτων.
Η ανασκαφική, όμως, έρευνα τις τελευταίες δεκαετίες, με την αποκάλυψη κειμένων στη Μακεδονική, δεν αφήνει περιθώρια για επιστημονικές διαφωνίες περί της ελληνικότητας ή όχι της γλώσσας των Μακεδόνων.
Η απάντηση, λοιπόν, σήμερα στο ερώτημα ποια γλώσσα μιλούσαν οι αρχαίοι Μακεδόνες είναι κατηγορηματική. Μιλούσαν μια ελληνική διάλεκτο.

Αιολική με δωρικά στοιχεία

Η γλώσσα τους, όπως δέχονται σήμερα οι περισσότεροι ειδικοί, ήταν αιολική, ανάμεικτη με δωρικά στοιχεία και προφανώς με άλλες επιδράσεις. Για τη Μακεδονική, εκτός από ορισμένους αρχαϊκούς τύπους, γνωρίζουμε ότι μετέτρεπε συχνά το «φ» σε «β» και μερικές άλλες τέτοιες μεταβολές. Ετσι έλεγαν κεβαλή αντί κεφαλή, Βίλιππος αντί Φίλιππος, Βαλλήνη αντί Παλλήνη κ.λπ.

Γενικώς, η φωνητική διαφορά που διακρίνει την αρχαία Μακεδονική από τις άλλες σύγχρονες ελληνικές διαλέκτους («β» αντί «φ», «δ» αντί «θ» και «γ» αντί «χ» ) είναι ένα γλωσσικό φαινόμενο απολύτως εξηγήσιμο στο πλαίσιο της ελληνικής διαλεκτολογίας.

Αυτό το εξηγήσιμο εξακολουθούν ν αρνούνται ερευνητές και φορείς στην ΠΓΔΜ, υπό το πρίσμα των γνωστών σκοπιμοτήτων. Ανήκε, λένε, η μακεδονική σε άλλη γλωσσική οικογένεια, αφού τα ινδοευρωπαϊκά «μέσα δασέα» bh, dh, gh στην ελληνική αντιπροσωπεύονται με τα φ, χ, θ και στη μακεδονική με τα β, δ, γ.

Τα άλλα επιχειρήματα περί βαρβάρων αλλόγλωσσων Μακεδόνων, που στηρίζονται σε παραποιήσεις αρχαίων αποσπασματικών κειμένων, δεν αντέχουν σε κριτική...

Οι περισσότεροι γλωσσολόγοι που έχουν ασχοληθεί με το ζήτημα, ερμηνεύουν και εξηγούν τις διαφορές ως εξής:

-Ο μακεδονικός κορμός διαχωρίστηκε από τον ιωνικό, αιολικό-αχαϊκό και δωρικό πριν η πρωτοελληνική γλώσσα διαμορφώσει από τους αντίστοιχους ινδοευρωπαϊκούς φθόγγους τα φ, θ, χ και ακολούθησε δική του εξέλιξη.

-Οι αρχαίοι Μακεδόνες, αφομοιώνοντας Θρακο-Ιλλυριούς πληθυσμούς, δέχτηκαν την επίδρασή τους ως προς τα συγκεκριμένα φθογγικά στοιχεία.

Αλλες ερμηνείες, όπως η «σκοπιανή», έχουν το φολκλορικό στοιχείο τους, αλλά όχι το επιστημονικό.

Το ομηρικό μακεδνός

Η ονομασία της Μακεδονίας σχετίζεται άμεσα με το ομηρικό μακεδνός, που σημαίνει ψηλός, μεγαλόσωμος. Ο όρος «Μακεδονίς γη» χρησιμοποιήθηκε μια φορά από τον Ηρόδοτο για να ορίσει τη γεωγραφική κοιτίδα των αρχαίων Μακεδόνων. Ολες οι αρχαίες πηγές, μηδέ εξαιρουμένου του Ηροδότου, χρησιμοποιούν τον όρο Μακεδονία για να δηλώσουν το συγκροτημένο μακεδονικό βασίλειο, που ιδρύθηκε γύρω στα μέσα του 7ου π.Χ. αιώνα στις βόρειες παρυφές των Πιερίων. Με ορμητήριο την πρωτεύουσα Αιγές τα περιορισμένα όρια του βασιλείου στην Κ. Μακεδονία θα επεκταθούν δυτικά και ανατολικά...

Η Ταύτιση με Δωριείς

Οι αρχαίοι συγγραφείς σπάνια αναφέρονται στη γλώσσα των Μακεδόνων. Οι ιστορικοί Τίτος Λίβιος και Στράβων, όπως περιγράφουν τη γλώσσα τους (ίδια με Αιτωλών, Ακαρνάνων και Ηπειρωτών), την κατατάσσουν στη δωρική. Ετσι, συνεχίζουν την παράδοση του Ηροδότου, που ταυτίζει Μακεδόνες και Δωριείς, όπως άλλωστε ο Θουκυδίδης κι άλλες μεταγενέστερες πηγές. Τα επιγραφικά ευρήματα έως τώρα επιβεβαιώνουν τη σύνδεση. Αντίθετα, η άλλη μυθολογική παράδοση, που κρατά από τον ιστορικό Ελλάνικο και θέλει τους Μακεδόνες (επομένως και τη γλώσσα τους) να είναι συγγενείς με τους Αιολείς, δεν ενισχύεται...

«Διαλεκτικά» προβλήματα

Σήμερα οι ερευνητές που τεκμηριώνουν ή δέχονται την ελληνικότητα της μακεδονικής διαλέκτου, δεν συμφωνούν σε πολλά ζητήματα. Δίνοντας ο καθένας έμφαση σε άλλα σημεία άλλοτε υποστηρίζεται ότι ανήκει στον αιολικό κλάδο κι άλλοτε στον δωρικό. Οτι έχει ανάμεικτα στοιχεία από τις δύο ή και από άλλες διαλέκτους. Ακόμη ότι υπήρχαν δύο «εσωμακεδονικοί » διάλεκτοι. Μια συγγενική με την αιολική και άλλη με τη δωρική, που μιλούνταν στην Ανω Μακεδονία. Η μελέτη και η ανάλυση της μακεδονικής διαλέκτου έχουν δρόμο ακόμη να διανύσουν...


«Αρωμα» από το αρχαίο μακεδονικό λεξιλόγιο

ΟΙ ΜΗΝΕΣ

Περίτιος (Ιανουάριος), Δύστρος (Φεβρουάριος), Ξανδικός (Μάρτιος), Αρτεμίσιος (Απρίλιος), Δαίσιος (Μάιος), Πάναμος (Ιούνιος), Λώος (Ιούλιος), Γορπιαίος (Αύγουστος), Υπερβερεταίος (Σεπτέμβριος ), Δίος (Οκτώβριος), Απελαίος (Νοέμβριος), Αυδυναίος είτε Αυδναίος (Δεκέμβριος).

ΑΝΘΡΩΠΩΝΥΜΙΑ

Άδυμος (από το ηδύς), Αδίστα (Ηδίστη), Αρχέλαος, Δρύκαλος (δρυς +κάλλον =ξύλο), Θετίμας (Θεοτίμης), Κατάνικος, Κοπρία, Λανίκα, Λαοδίκα, Νικάνωρ, Περδίκκας (από το πέρδιξ=πέρδικα), Πτολεμαίος, Σέλευκος, Φίλιππος ( Βίλιππος), Φιλώτας...



«ΓΛΩΣΣΕΣ»

Αγημα, αγκαλίς (δρεπάνι), αργίπους (αετός), δράμις (είδος ψωμιού), ζέρεθρον (βάραθρο), ινδέα (μεσημέρι), καρπαία (είδος χορού), καυσία (καπέλο), κοράσιον, πέλλα (λιθάρι), ταγόναγα (ταγός, αρχή), τελεσιάς (είδος χορού), χάρων (λιοντάρι), κεβαλή (κεφαλή)...


Η επιβεβαίωση ήρθε από τις επιγραφές

Η μακεδονική διάλεκτος για πολλούς και διάφορους λόγους δεν φαίνεται να έγινε ποτέ φιλολογικό και λογοτεχνικό όργανο. Γνωρίζουμε μόλις δύο στίχους από την κωμωδία «Μακεδόνες» του Στράτιδος. Στο απόσπασμα γίνεται κάποιος διάλογος:

Α. Η σφύραινα δ' έστι τις;
Β. Κέστραν μεν ύμμες ωττικοί κικλήσκετε
(Α. Και ποια είναι η σφύραινα;
Β. Το ψάρι που εσείς οι Αττικοί κέστρα ονομάζετε)

Οι αρχαίοι συγγραφείς όταν έγραφαν για τους Μακεδόνες ότι μιλούσαν «μακεδονιστί» αναφέρονταν σε μια διάλεκτο της Ελληνικής κι όχι σε μια μη Ελληνική γλώσσα. Η διάλεκτος ήταν, βεβαίως, αρκετά διαφοροποιημένη από την καθιερωμένη και τη γενικευμένη κοινή ελληνική, που απλώθηκε από τα τέλη του 5ου - αρχές 4ου π.Χ. αιώνα σε όλες τις ελληνόφωνες περιοχές (συμπεριλαμβανόμενης και της Μακεδονίας).

Προφανώς η μακεδονική διάλεκτος θα εξακολουθούσε να μιλιέται παράλληλα με την κοινή ελληνική.

Μέχρι το 1986 αυτό ήταν μια υπόθεση. Τότε αποκαλύφτηκε και απόσπασμα επιγραφής στην Πέλλα σε μακεδονική διάλεκτο (χρονολογείται γύρω στο 380 π.Χ.). Πρόκειται για κατάδεσμο (μαγικό κείμενο), χαραγμένο σε μολύβδινο έλασμα για να αποτραπεί ο γάμος του αγαπημένου της γυναίκας, που έκανε τα «μάγια» με άλλη γυναίκα.

Η επιγραφή, όπως κι άλλες που έχουν στο μεταξύ αποκαλυφθεί, επιβεβαιώνουν πανηγυρικά την ελληνικότητα της μακεδονικής διαλέκτου.


Πρώτος παραλογισμός
Θέλουν να γεφυρώσουν χάσμα 13-14 αιώνων

Εχουμε συνηθίσει, με την εμφάνιση του «Σκοπιανού» στο βαλκανικό προσκήνιο, να επισημαίνουμε τον παραλογισμό των γειτόνων μας να αναζητούν ρίζες εκεί όπου δεν υπάρχουν. Η κατασκευή, βεβαίως, εθνικού παρελθόντος από τότε που εμφανίστηκαν τα κράτη-έθνη, είναι μια πολύ γνωστή και συνηθισμένη διαδικασία.

Αυτό που είναι μάλλον πρωτοφανές στην κατασκευή μιας ενιαίας «μακεδονικής εθνότητα», η οποία έλκει δήθεν την καταγωγή της από την αρχαία Μακεδονία, είναι ανοησία. Τα στοιχεία, που προσκομίζονται για την ύπαρξη μακεδονικού λαού και έθνους, καλούνται να γεφυρώσουν ένα ιστορικό χάσμα 13-14 αιώνων.

Τόσοι μεσολαβούν μεταξύ των πρώτων εγκαταστάσεων σλαβικών φύλων στα Βαλκάνια (6ος- 7ος μ.Χ. αιώνα) και της εμφάνισης του πρώτου συγκροτημένου αρχαίου μακεδονικού κράτους (7ος π.Χ. αιώνας). Αυτός ο προσδιορισμός των αντίστοιχων χρονολογικών περιόδων, με κάποιες μικρές παραλλαγές που δεν αλλάζουν την ουσία, είναι αποδεκτός απ όλους. Είναι δυνατόν, ανεξαρτήτως των όσων ακολούθησανστην περιοχή από τότε μέχρι τη σύγχρονη εποχή, να γεφυρωθεί αυτό το... χάος;

Είναι και ιδού πώς: -Οι παλιότεροι κάτοικοι της αρχαίας Μακεδονίας ήταν αυτόχθονες, αρχαία φύλα (ιλλυρικά και θρακικά). Δεν ήταν Ελληνες... -Τα ελληνικά στοιχεία στην περιοχή ήταν εισαγόμενα από τις νοτιότερες ελληνικές πόλεις - κράτη, από τις αποικίες τους στη Χαλκιδική και τα μακεδονικά παράλια, όπου κυριαρχούσαν Ελληνες. -Οταν οι Σλάβοι εγκαταστάθηκαν από τις περιοχές βορείως του ποταμού Δνείπερου στα Βαλκάνια αναμείχτηκαν με τους παλιότερους κατοίκους -Από την πρόσμειξη προέκυψε στη διαδρομή των βυζαντινών πρώτα και των οθωμανικών ύστερα αιώνων ένα νέο έθνος, το σλαβο-μακεδονικό. Με δική του γλώσσα, πολιτισμό, συνείδηση και ούτω καθεξής...

Μέσα σ' αυτό το μυθικο-ιστορικό πλαίσιο οι αρχαίοι Μακεδόνες «ανήκουν» στην ΠΓΔΜ! Το προαπαιτούμενο για την οικοδόμηση αυτής της σλαβομακεδονικής εκδοχής της ιστορίας είναι ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες δεν ήταν Ελληνες. Για την εδραίωση του ισχυρισμού αυτού επικαλούνται επιλεκτικά και αποσπασματικές κάποιες αρχαίες πηγές με τις οποίες «αποδεικνύεται» ότι οι Μακεδόνες ήταν βάρβαροι και όχι Ελληνες... Παρά την αντι-ιστορική αυτή εξήγηση πάλι, όμως, το σλαβομακεδονικό σχήμα δεν έχει κάποια ορθολογική βάση. Διότι, έστω και αν γίνουν δεκτοί οι αναπόδεικτοι ισχυρισμοί ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες δεν ανήκαν στα ελληνικά φύλα της εποχής, ούτε μιλούσαν μια ελληνική διάλεκτο, πώς γίνεται να είναι πρόγονοι των σλαβικών φύλων; Αλλά αυτός δεν είναι ο μοναδικός κύκλος του παράλογου...


Δεύτερος παραλογισμός
Περί τριχοτόμησης και... κληρονομιάς

Μετά τον πρώτο παραλογικό κύκλο ανοίγει αναπόφευκτα και δεύτερος. Επειδή αν δεχτεί κάποιος, κάνοντας άλμα 13-14 αιώνων, ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες είναι με ορισμένους τρόπους «πρόγονοι» των Σλάβων στην περιοχή, πώς γίνεται η κληρονομιά αυτή να ανήκει αποκλειστικά στους Σλαβομακεδόνες της ΠΓΔΜ και όχι στους «ομοεθνείς» τους που βρέθηκαν στη Βουλγαρία; Είτε ακόμη και σε κείνους της Ελλάδας, που είναι και οι περισσότεροι;
Το «κενό» έρχεται να καλύψει ένα άλλο σχήμα περί ,νεότερης τριχοτόμησης του χώρου της αρχαίας Μακεδονίας ,(σε Σερβία, Ελλάδα, Βουλγαρία) μετά τους Βαλκανικούς πολέμους. Κρατική οντότητα και ανεξάρτητη, όμως, είναι ,μόνο η πρώην γιουγκοσλαβική Μακεδονία, επομένως αυτή είναι ο συνεχιστής και κληρονόμος. Αναλόγως των εποχών και των διαφορετικών εθνικών και πολιτικών σκοπιμοτήτων, η «άλλη» Μακεδονία, πέραν της πρώην γιουγκοσλαβικής, είτε είναι υπόδουλη (σε Ελληνες και Βούλγαρους) είτε ανήκει μεν σε αυτές τις χώρες, όπου όμως υπάρχουν «μακεδονικές μειονότητες»...

Αλλά υπάρχουν κι άλλες παραλλαγές της θεωρίας, που έρχονται επικουρικά να καλύψουν τις συναφείς ανακολουθίες που προκύπτουν. Ετσι, για παράδειγμα, ένας από τους βασικούς Σλαβομακεδόνες θεωρητικούς εξηγεί πως από τα μέσα του 19ου αιώνα οι Σλάβοι της Μακεδονίας άρχισαν να συγκρούονται με τους Ελληνες στη διεκδίκηση του ιστορικού δικαιώματος να εμφανίζονται ως απόγονοι των αρχαίων Μακεδόνων. Επειδή, όμως, αντιλαμβάνεται όπως κάθε κοινός νους ότι είναι αστείο να ονομαστούν οι Μακεδόνες ως Σλάβοι και οι Σλάβοι της ΠΓΔΜ ως Μακεδόνες, ο γόρδιος δεσμός λύνεται ως εξής: «Δεν ήταν δυνατόν (οι Σλαβομακεδόνες) να παραμείνουν αδιάφοροι και να μην αισθάνονται αγάπη για την πατρίδα τους και την ιστορία τους...

Το ότι ο Φίλιππος και ο Αλέξανδρος δεν ήταν Σλάβοι, αλλά θεωρούνταν ως Σλάβοι, από έναν σλαβικό λαό που αποζητούσε όνομα και εθνική ταυτότητα, δεν είναι ουσιώδες. Οπως κάθε εθνικός ρομαντισμός, έτσι και ο μακεδονικός επέμεινε να τηρήσει μια συνέχεια με την προηγούμενη εθνότητα...» (Ντράγκαν Τασκόφσκι «Σχετικά με την εθνογένεση του Μακεδονικού Λαού»). Το απόσπασμα είναι το κλειδί για κάθε «κατανόηση» των ιστορικών παραδοξολογιών των περισσότερων εθνικών ιστορικών της FYROM και της επίσημης «εθνογένεσης»...

Τ. ΚΑΤΣΙΜΑΡΔΟΣ

katsimar@yahoo.gr

Σημ.: Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Έθνος" http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=12128&subid=2&tag=8475&pubid=578512

Ο Ναός της Νεμέσεως στο Ραμνούντα Αττικής

Ξεκινώντας την περιήγησή μας στο παρελθόν, δεν θα μπορούσαμε να μην ορίσουμε ως σημείο εκκίνησής μας το Ναό της Νεμέσεως στο Ραμνούντα. Ένα ναό αφιερωμένο σε μια θεότητα άκρως συμβολική, που για τους υβριστικούς καιρούς στους οποίους ζούμε, έχει τεράστια σημασία να μελετήσουμε.

Η θεά Νέμεσις με τους Διόσκουρους σε αττικό αγγείο

Ιστορικά στοιχεία

Στα βορειοανατολικά παράλια της Αττικής και σε απόσταση δέκα περίπου χιλιομέτρων από τον Μαραθώνα, βρίσκεται η τοποθεσία του Ραμνούντος. Ο Ραμνούς ήταν ο πιο απομακρυσμένος από τους αρχαίους δήμους της Αττικής και, έχοντας θέα προς το Νότιο Ευβοϊκό κόλπο, παρείχε ένα ασφαλές αγκυροβόλιο για τα αρχαία πλοία σε μια κατά τ’ άλλα αφιλόξενη ακτογραμμή.
Η περιοχή του Ραμνούντα ήταν ξακουστή κατά την αρχαιότητα, όχι τόσο για το θέατρο του Λημναίου Διονύσου, όσο για τους Ναούς της Νεμέσεως, που λειτουργούσαν στον τόπο αυτό. Ήταν οι μοναδικοί ναοί στον ελλαδικό χώρο αφιερωμένοι στην θεότητα της Δικαιοσύνης Νέμεσι, καθώς αντίστοιχος υπήρχε στη Σμύρνη. Η λατρεία της θεάς χρονολογείται ήδη στον 6ο αιώνα, ενώ παράλληλη ήταν και η λατρεία της Θέμιδας.
Σήμερα στο Ραμνούντα, και σε απόσταση δέκα λεπτών από το αρχαίο φρούριο, διασώζονται οι βάσεις από τους κίονες των ναών αυτών, οι οποίοι κατασκευάστηκαν διαδοχικά: τον 6ο π.Χ. αιώνα ο μικρότερος και τον 5ο π.Χ. αιώνα ο μεγαλύτερος, μετά την καταστροφή του πρώτου από την περσική εισβολή. Ο δεύτερος αυτός ναός (φωτογραφία), που είναι και ο επιβλητικότερος, οφείλει την ανέγερσή του σε απόδοση τιμών προς τη θεά Νέμεσι εκ μέρους των Αθηναίων, για την αντιμετώπιση που επιφύλαξε στους Πέρσες.
Το ιερό ήταν αρκετά πλούσιο ώστε να λειτουργεί ως τοπική τράπεζα το 440 π.Χ. περίπου, όπως φαίνεται από τις επιγραφές που περιέχουν λογαριασμούς. Η αθηναϊκή φρουρά, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά το 342/1 π.Χ., ήταν πιθανόν πολύ παλαιότερη, καθώς η πρωιμότερη οχύρωση της παράλιας ακρόπολης όπου έδρευε, χρονολογείται στον 5ο π.Χ. αιώνα. Κατά τα χρόνια που προηγήθηκαν, αλλά και μετά τον πελοποννησιακό πόλεμο, τέθηκε σε εφαρμογή ο θεσμός της εφηβείας, η διαβίωση δηλαδή των Αθηναίων από 18 χρονών και άνω στον Ραμνούντα, ως μέρος της στρατιωτικής θητείας τους.
Μετά τα χρόνια του Αλεξάνδρου, η φρουρά του Ραμνούντα έπαιξε ρόλο στους αγώνες των Αθηναίων κατά των Μακεδόνων και των πειρατών του Αιγαίου. Το διάστημα 262-229 π.Χ. το φρούριο καταλήφθηκε από μακεδονικά στρατεύματα και οι δημότες τώρα συμπεριέλαβαν τη λατρεία του Μακεδόνα βασιλιά Αντιγόνου Β΄ στις γιορτές προς τιμή της Νεμέσεως. Οι σοβαρές καταστροφές στο ναό της, προφανώς σκόπιμες, αποδίδονται στις επιδρομές του Φιλίππου Ε΄ του Μακεδόνα (200 π.Χ.). Το 45-46 π.Χ., όπως δείχνει μια επιγραφή στο ανατολικό επιστύλιο, η Αθήνα αφιέρωσε εκ νέου το ναό στη Λιβία, τη νεκρή θεοποιημένη σύζυγο του Αυγούστου, και οι αρχαίες επισκευές στο κτήριο θα πρέπει πιθανόν να χρονολογηθούν σε αυτή την εποχή.
Η λειτουργία των ναών, καθώς και του φρουρίου του Ραμνούντα παρακμάζει ήδη κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ., οπότε παρατηρείται βίαιη καταστροφή τους από φανατικούς ζηλωτές της νέας θρησκείας.

Θέμις και Νέμεσις (η έννοια της αρχαιοελληνικής «ύβρεως»)

Η Θέμις και η Νέμεσις ήταν και οι δύο αφηρημένες έννοιες, καθώς και συγκεκριμένες θεότητες. Η πρώτη ήταν προσωποποίηση της «δικαιοσύνης» ή «τάξης», ενώ η δεύτερη της «εκδίκησης» ή «δίκαιης τιμωρίας» κατά μίας αδικίας. Ειδικώτερα η Νέμεσις, ως πνευματική αρχή που ήταν, είχε ως έργο της την επιβολή κυρώσεων και νουθεσιών σε όσους υβρίζουν ή κακοποιούν τη Φύση.
Κάθε αλαζονική πράξη που υπερέβαινε τα φθαρτά όρια του ανθρώπου, κάθε παρεκτροπή από τους φυσικούς νόμους και επιταγές, κάθε παραβίαση των φυσικών αρχών και καταπάτηση των φυσικών ορίων συνιστούσε «ύβριν» και επέσυρε την «μήνιν» (οργή) της θεάς. Αυτές οι «ποινές» πνευματικής μορφής σε όσους ασεβούν απέναντι στη Φύση και το φυσικό περιβάλλον δεν απορρέουν από ένα χαμηλό πνεύμα εκδίκησης, αλλά αποσκοπούν στην διδασκαλία και στην νουθεσία, διά μέσου της τιμωρίας.
Η Νέμεσις (εκ του «νέμω»=μοιράζω) συμβολιζόταν με έναν τροχό στα πόδια της, τον τροχό των γεννήσεων των θνητών και έφερε την επωνυμία «Αδράστεια», υποδηλώνοντας ότι οι συνέπειές της ήταν αναπόφευκτες για όσους παραβίαζαν και βεβήλωναν τη φυσική τάξη. Μια μεταγενέστερη παράδοση για το λατρευτικό της άγαλμα που μας παραδίδει ο Παυσανίας δείχνει πώς αντιλαμβάνονταν οι Έλληνες την εκδικητική της δύναμη: «…η πιο αδυσώπητη απ’ όλους τους θεούς απέναντι στους αλαζόνες. Φαίνεται ότι η οργή της θεάς στράφηκε και κατά των βαρβάρων που αποβιβάστηκαν στο Μαραθώνα. Γιατί είχαν τέτοια αλαζονική σιγουριά ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να τους σταματήσει να κυριεύσουν την Αθήνα, ώστε έφεραν μαζί τους ένα μεγάλο κομμάτι μαρμάρου από την Πάρο για να το διαμορφώσουν σε τρόπαιο για τα κατορθώματά τους. Το μάρμαρο αυτό ο Φειδίας το μετέτρεψε σε άγαλμα της Νέμεσης» (Παυσ. Περ. 1.3.2-3).

Κατανοούμε, λοιπόν, μετά απ’ όλα, ότι στο χώρο του Ραμνούντα οι αρχαίοι Αθηναίοι απέδιδαν τιμές στην αρχή της Δικαιοσύνης σε κάθε της έκφανση. Προς τιμή της Νεμέσεως, στο Ραμνούντα, λάμβαναν χώρα ειδικά θρησκευτικά δρώμενα, με τελετουργικές λαμπαδηφορίες που διεξάγονταν σε ένδειξη σεβασμού προς την θεά.

Πώς θα μεταβείτε στον χώρο

Οπωσδήποτε αξίζει μια επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο και στα ιερά του Ραμνούντα. Πρόκειται για μια τοποθεσία παρθένα κι ανέγγιχτη από το χρόνο, όπου η ψυχή απελευθερώνεται και η διάνοια συλλαμβάνει την ανώτερη έννοια της δικαιοσύνης, μακρυά από κάθε στρέβλωση που της έχει επιφέρει η τεχνοκρατική εποχή μας. Σ’ αυτό το πανέμορφο φυσικό τοπίο που συνδυάζει θάλασσα και άγρια βλάστηση, μπορείτε να φθάσετε από την πεδιάδα του Μαραθώνα περνώντας από το Κάτω Σούλι. Οι πινακίδες είναι πολύ κατατοπιστικές.

Το τηλέφωνο επικοινωνίας με τον αρχαιολογικό χώρο είναι: 22940-63477 και το ωράριο λειτουργίας: Τρίτη έως Κυριακή, 8:30-15:00 (χειμερινό) και 8:30-18:00 (θερινό).

Aντί εισαγωγής

Στύλοι Ολυμπίου Διός (Αθήνα)

Η Ελλάδα δεν έχει να επιδείξει αξιοσημείωτα δείγματα τεχνολογικής ή βιομηχανικής προόδου. Οι ιστορικές εξελίξεις την καθήλωσαν σε μια διαρκή αδράνεια στους τομείς αυτούς, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει πολύ να ανταγωνιστεί τις λεγόμενες «προηγμένες» δυτικοευρωπαϊκές χώρες. Έχει όμως κάτι, στο οποίο εκατοντάδες άλλοι τόποι υστερούν: μια μακραίωνη Ιστορία κι έναν αξεπέραστο μέχρι σήμερα πνευματικό πολιτισμό, οι απαρχές του οποίου χάνονται στα βάθη των χιλιετιών.
Χιλιάδες είναι τα υλικά απομεινάρια του πολιτισμού αυτού, που η πρώτη του έκφανση έφθασε στην τελειοποίησή της κατά τα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας, για να λάβει πιο ώριμες προεκτάσεις κατά την χιλιετή περίοδο της ελληνικής αυτοκρατορίας των Μέσων Χρόνων.
Πόσοι όμως από τους Νεοέλληνες γνωρίζουν με ακρίβεια τον αριθμό των αρχαιολογικών μνημείων (αρχαιοελληνικών και βυζαντινών) που βρίσκονται διάσπαρτα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της ελληνικής γης; Πόσοι γνωρίζουν τις εκατοντάδες τοποθεσίες της πατρίδας μας, που στο παρελθόν φιλοξένησαν μερικά από τα πιο περίλαμπρα αρχιτεκτονήματα της Κλασικής Τέχνης –πέραν βεβαίως του πασίγνωστου σε όλους Παρθενώνα της αθηναϊκής Ακρόπολης;
Ο ιστότοπος "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ", σε πείσμα των ανελλήνιστων και εγκάθετων «προοδευτικών» καθηγητάδων που υποβιβάζουν τον πολιτισμό του λαού μας, χαρακτηρίζοντας ως «προγονοπληξία» κάθε ενασχόληση μαζί του, ξεκινάει από εδώ και στο εξής ένα τακτικό αφιέρωμα στους αρχαιολογικούς προορισμούς της Ελλάδας. Γνωστά και (κυρίως) άγνωστα μνημειακά κατάλοιπα και αρχαιολογικοί χώροι παρουσιάζονται με κάθε σημαντική λεπτομέρεια στους διαδικτυακούς μας επισκέπτες.
Φυσικά, οι συντάκτες των "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΟΡΙΣΜΩΝ" δεν πρέπει να πέσουν στην παγίδα της απάθειας για τη σύγχρονη πολιτιστική ζωή, καθώς θεωρούμε ότι η ενασχόληση με το ιστορικό παρελθόν οφείλει να πραγματοποιείται σε άμεση συνάρτηση με το παρόν. Γιατί δεν είναι δυνατόν να πρεσβεύεις την επάνοδο σε πνευματικές Αξίες που διείπαν παλαιότερους προς εμάς πολιτισμούς χωρίς να κηρύττεις την αντίθεσή σου στο μίζερο σήμερα, χωρίς να καταγγέλλεις το Σύστημα και τα κάθε είδους «πολιτιστικά» υπο-προϊόντα που παράγει.
Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε λοιπόν ότι ο Πολιτισμός δεν είναι, ΔΕ ΜΠΟΡΕΙ να είναι υπόθεση κρατική, αλλά είναι ένα θέμα που μας αφορά όλους, μαχόμενους και ευαισθητοποιημένους πολίτες ανεξαρτήτως πολιτικής παράταξης ή ιδεολογίας.
Γιατί από ένα κράτος που καθημερινά προδίδει, κομματιάζει, καταπατά κάθε είδος πολιτιστικής έκφανσης και καλλιτεχνικής αισθητικής, από ένα κράτος εργολάβων, μπουλντόζων και «Ηροστράτων» που συστηματικά περιφρονεί, παραμελεί και ισοπεδώνει τα υλικά κατάλοιπα του Πολιτισμού μας, όχι μόνο δεν πρέπει να περιμένουμε κάτι θετικό, αλλά οφείλουμε να αντιτεθούμε σε αυτό, δημιουργώντας θύλακες πολιτισμού και γνώσης σε καιρούς τηλεοπτικής και καταναλωτικής βαρβαρότητας.
Γιατί αυτός ο τόπος αξίζει ένα καλύτερο μέλλον για εμάς και τα παιδιά μας.
Γιατί η νέα γενιά περιμένει από εμάς να την οπλίσουμε με Γνώση, ώστε να μπορέσει να ορθοποδήσει και να αντισταθεί σε όσους την θέλουν πλαδαρή, ευάλωτη, απαίδευτη (και, άρα, χειραγωγημένη).

Γιατί δημιουργήθηκε το blog "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ";

Η διαρκής ενασχόλησή μας με την επιστήμη της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας της Τέχνης μάς οδήγησε στην απόφαση να δημιουργήσουμε αυτό τον διαδικτυακό ιστότοπο. Έναν ιστότοπο διαφορετικό από τους άλλους, καθώς σκοπό έχει να ξεφύγει λίγο από τη μίζερη πολιτική καθημερινότητα και τις ατέρμονες συζητήσεις επί παντός επιστητού, και να μας μεταφέρει στο ταξίδι της γνώσης και της μαγείας της αναζήτησης.
Το blogspot «Αρχαιολογικοί προορισμοί» σκοπεύει, πέρα από κάθε διάθεση «κουλτουριαρισμού» ή αρχαιοπληξίας, να σας ξεναγήσει σε γνωστούς και άγνωστους αρχαιολογικούς προορισμούς της πατρίδας μας, αλλά και της ευρύτερης Μεσογείου. Θα ασχοληθούμε διεξοδικά με την επισήμανση και την περιγραφή δεκάδων τοποθεσιών με αρχαιολογική και ιστορική σημασία, από τα Νεολιθικά χρόνια ως την Κλασική εποχή και από την Ελληνιστική περίοδο μέχρι τα χρόνια τού (σκόπιμα αποκρυμμένου) Βυζαντίου.
Φιλοδοξούμε η καταγραφική αυτή έρευνά μας, που θα συνεχιστεί σε τακτική βάση με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, να αποτελέσει έναν εναλλακτικό «αρχαιολογικό οδηγό», αλλά και ένα ερέθισμα για τον επισκέπτη εκείνο, ο οποίος θα θελήσει να βαδίσει στα χνάρια της γνώσης και της ιστορίας των πολιτισμών.
Κυρίως όμως επιθυμούμε η προσπάθειά μας να ωθήσει τον καθένα από σας να ξεφύγει απ’ τα μίζερα πλαίσια της αστικής καθημερινότητας, ερχόμενος σε βιωματική επαφή με έναν κόσμο τόσο μακρυνό, αλλά ταυτόχρονα και τόσο κοντινό στον δικό μας…
Οι "Αρχαιολογικοί Προορισμοί" δεν θα παραλείψουν φυσικά να ασχοληθούν με κάθε ζήτημα που άπτεται των ζητημάτων της Γλώσσας, της Ιστορίας, της Λαϊκής Παράδοσης, του Πολιτισμού και της Καλλιτεχνικής/Εικαστικής Αισθητικής.
Σε αυτή την άκρως σημαντική προσπάθεια που αποσκοπεί στην ιστοριογνωσία και την πνευματική απο-μαλθακοποίηση του λαού μας, σάς καλούμε να συμμετάσχετε κι εσείς ενεργά, στέλνοντάς μας ό,τι θα μπορούσε να αποβεί χρήσιμο: από προσωπικές σας μελέτες, μέχρι επισημάνσεις και καταγγελίες, αλλά και ανακοινώσεις για πολιτιστικά δρώμενα σε όλη την Ελλάδα, που ευθύς θα σπεύσουμε να δημοσιεύσουμε.
Για επικοινωνία με τους διαχειριστές του ιστοτόπου μπορείτε να αποστέλλετε τα μηνύματά σας στη διεύθυνση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail): yakinthosanc@yahoo.gr

Για την Αρχαιολογία, την Τέχνη και τον Πολιτισμό

Ο ιστότοπος αυτός αφιερώνεται στους περιηγητές του διαδικτύου, που τυγχάνουν και περιηγητές της Φύσης. Αφιερώνεται σε αυτούς που αγαπούν τις πορείες και τους περιπάτους, στους διαβάτες αυτής της γης, όπου κάποτε θεοί, ήρωες και άνθρωποι κατοικούσαν μαζί.
Αφιερώνεται επίσης στους λάτρες της Ελληνικής Παράδοσης και Τέχνης, σε όσους επιμένουν να βαστούν γερά τα ήθη και τα έθιμα, τις μνήμες και τα μνημεία του λαού μας, κόντρα στους καιρούς της λησμονιάς, της ξενομανίας και των αρχαιολογικών καταστροφών.
Έχουμε την ανυπέρβλητη τύχη (που συνάμα αποτελεί και την μεγαλύτερή μας «κατάρα») να ανήκουμε σε ένα λαό, οι πρόγονοι του οποίου, πολλές φορές στο παρελθόν, υπήρξαν Φωτοδότες και Μεταλαμπαδευτές σπουδαίων επιτευγμάτων του ανθρώπινου νου, Εκπολιτιστές και Εξανθρωπιστές μιας ανθρωπότητας πηγμένης επί πολλούς αιώνες στο σκοτάδι του πρωτογονισμού –και αυτό το λέμε με βαθύτατο αίσθημα ευθύνης, μακρυά από εθνικισμούς και προγονοπληξίες.

Ο λαός αυτός σήμερα, ο άλλοτε φωτεινός και ένδοξος λαός των Ελλήνων, βιώνει σήμερα την πιο τραγική παρακμή του, καθιστάμενος ένας θλιβερός παρίας και χυδαίος μιμητής κάθε «πολιτιστικού» σκουπιδιού έρχεται απ’ την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού.
Με ελάχιστη έως μηδαμινή επίγνωση του παρελθόντος του, ο λαός αυτός, ο τόσο μεθυσμένος από τα εξ Εσπερίας παραισθησιογόνα (και με έναν αντιφατικό «σωβινιστικό» ναρκισσισμό που εμπεριέχει αμάθεια και α-παιδεία), γαντζωμένος στην ουρά ενός ξενόδουλου κράτους-κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του εαυτού του, βεβηλώνει καθημερινά τη γη όπου παρασιτεί. Καταστρέφει –ηθελημένα ή αθέλητα- όλα αυτά για τα οποία θα έπρεπε να είναι αληθινά Υπερήφανος: τη Φύση και τα ιστορικά μνημεία, που αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της εθνικής μας ιδιοσυστασίας.
Οι πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές που ξέσπασαν το καλοκαίρι του 2007 σε όλη την Ελλάδα απέδειξαν πόσο ανίκανος είναι αυτός ο λαός και αυτό το κράτος για να διαφυλάξουν ό,τι απέμεινε για να μας θυμίζει την Ομορφιά που γέννησε αυτός ο τόπος.

Η σημερινή Αττική, ιδίως το λεκανοπέδιο της Αθήνας, λίγα θυμίζει από εκείνη την εποχή που γέννησε το Κάλλος, τον Πολιτισμό και τη Δημοκρατία. Τα δάση κάηκαν, οι λόφοι σκάφτηκαν, οι πηγές και τα ποτάμια στέρεψαν, τα φρούρια γκρεμίστηκαν και οι ναοί ερήμωσαν.
Οι άνθρωποι έμειναν, οι θεοί όμως έφυγαν.
Η Δήμητρα δεν λατρεύεται, η Νέμεση δεν τιμωρεί, ο Απόλλων δε φωτίζει, η Αθηνά δε νουθετεί.
Έμειναν μόνο ερείπια να παλεύουν με τους ανέμους και τους αιώνες, διάσπαρτα μνημεία που επιμένουν να μας θυμίζουν τι σημαίνει κάλλος και αρμονία, σεβασμός στη φύση που τα περιβάλλει.
Έμειναν ακόμα τόποι και τοπία που ξεγλίστρησαν από την επέλαση των ανθρώπων. Φως, ακρογιάλια και κύματα, άνεμοι και αρώματα.
Στους περιπάτους αυτούς που θα κάνουμε στην Αττική, αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα, θα περιπλανηθούμε μαζί για να χαρούμε ό,τι ζει σήμερα και θα προσπαθήσουμε να φανταστούμε τους γνωστούς και άγνωστους κόσμους της ελληνικής γης, όπως κάποτε ζούσαν.

O διαχειριστής του blog

ΥΑΚΙΝΘΟΣ Κ.